Galeria Dietrichsteinów
Galeria wybitnego morawskiego rodu magnackiego, których przedstawiciele współtworzyli historię europejską, prezentuje na podstawie przygód osobistości rodu historię regionu. Dietrichsteinowie utrzymywali swój dwór od roku 1570 do końca drugiej wojny światowej. Z powodzenie społecznym, politycznym i gospodarczym wiązał się rozwój czy też upadek Mikulowa. W ekspozycji prezentowane są obrazy z XVII-XX wieku, ciągła galeria portretów majorytetowych panów i ich dzieci. Całość uzupełniają eksponaty związane z historią zamku i posiadłości mikulowskich, Częścią składową ekspozycji jest unikatowy renesansowy szat damski - ubiór Małgorzaty Franciszki Lobkowicz z Dietrichsteinów.
Ubiór Małgorzaty Franciszki Lobkowicz z Dietrichsteinów
Fundusz historycznych ubiorów na terenie Czech i Moraw wzbogacony został o pierwszorzędny i wyjątkowo dobrze zachowany zabytek - ubiór z trumny Małgorzaty Franciszki Lobkowicz (?1597-1617), pochowanej wraz z małżonkiem Wacławem Wilhelmem Lobkowiczem (1592-1621) w krypcie kościoła parafialnego św. Wacława w Mikulowie. Ubiór pogrzebowy obu małżonków uzyskało Muzeum Regionalne w Mikulowie w związku z badaniami antropologicznymi szczątków obu małżonków, które przeprowadziła RNDr Eva Drozdová. Ubiór Małgorzaty Franciszki został poddany konserwacji w roku 2005 pod kierownictwem malarza artysty Vendulki Otavskiej.
Małgorzata Franciszka, córka morawskiego podkomorzego Zygmunta II, hrabiego Dietrichsteina i Joanny z rodu szlacheckiego Scaligerów z Werony, należała do trzeciej generacji mikulowskich Dietrichsteinów. Do roku 1616 jest wspominana jako dama nadworna cesarzowej Anny, małżonki cesarza Macieja Habsburga. W lutym 1616 roku wyszła za mąż i w rok potem zmarła podczas porodu swego pierwszego syna.
Ubiór Małgorzaty Franciszki jest wspaniałym przykładem żeńskiego ubioru początku XVII wieku, który przetrwał w Europie tylko wyjątkowo. W związku z krótką drogą życiową Małgorzaty Franciszki można przypuszczać, że szat został uszyty na początku roku 1616. Zestaw składa się z doskonale wykonanego staniczka i wspaniałego płaszcza reprezentacyjnego zwanego ropa ze zwisającymi rękawami, wykonanego z ręcznie ciętego aksamitu. Obie części ubioru posiadają sztywne kołnierze, które w wyrafinowany sposób podtrzymują kołnierz koronkowy. Rękawy staniczka są ozdobione delikatnymi jedwabnymi mankietami. Tego typu dodatki zachowane zostały tylko wyjątkowo. Zestaw uzupełnia szeroka aksamitna suknia. Do wyprawy pogrzebowej należą jeszcze robione na drutach pończochy jedwabne, podwiązki z pasa materii jedwabnej ozdobione dzierganą koronką z frędzelkami, związane wstążki do butów i poduszeczka wypełniona długimi ludzkimi włosami. Ubiór Małgorzaty Franciszki reprezentuje modę hiszpańską górnych warstw ówczesnego społeczeństwa. Podobne wzory mody można zobaczyć na szeregu portretów pochodzących z tego okresu. Moda ta przeważała na dworze wiedeńskim i jak można zobaczyć na tym przykładzie, modę hiszpańską nosiła również szlachta morawska
W sezonie 2009 ekspozycja została uzupełniona o nowo odrestaurowane przedmioty. Późno gotycki krucyfiks-rzeźba w drzewie najprawdopodobniej z przełomu XVI i XVII wieku, należał do wyposażenia kaplicy zamkowej. Obecnie zainstalowany jest w Sali poświęconej kardynałowi Franciszkowi Dietrichsteinowi. Można przypuszczać, że właśnie dla wystroju kaplicy zamkowej został krucyfiks zamówiony.
Rokokowy ubiór damski, w którym została położona do trumny Maria Anna Józefa Dietrichstein (1705-1764), został wystawiony ze względu na potrzeby mikroklimatyczne w pomieszczeniu gabinetu, który wcieśniony jest do grubych renesansowych murów zamkowych. Ubiór uszyto z jedwabiu według mody francuskiej z lat 60-tych XVIII wieku: wąski staniczek z głębokim dekoltem i wąskimi skróconymi rękawami, suknia bardzo szeroka w biodrach. Restauratorkę ubioru Vendulkę Otavską i tu zaskoczył świetny stan ubioru. Wraz z ubiorem wystawione są buciki z tekstylną górną częścią, które należały do ubioru.
Rzymianie i Germanie w kraju pod Palawą
Ekspozycja zyskała w roku 2008 najwyższe wyróżnienie w kategorii Wystawa muzealna roku 2007. Cena Gloria musaealis.
Ekspozycja Rzymianie i Germanie w kraju pod Palawąjest umieszczona w dotąd nieudostępnionych przestrzeniach piwnic zamkowych. Za pośrednictwem wykopalisk archeologicznych przybliża życie na Morawach w pierwszych stuleciach naszej ery.
Pierwsza część wystawy prezentuje kulturę Rzymian, którą przedstawiają wyroby z warsztatów rzemieślniczych z prowincji rzymskich. Nie brakuje przedmiotów, które mają bezpośrednie powiązanie z pobytem legionów rzymskich na terenie Moraw. Częścią ekspozycji jest również rekonstrukcja podpodłogowego ogrzewania - hypocaustum. W drugiej części prezentowane są znaleziska dokumentujące kulturę ludności miejscowej w czasu rzymskich - germańskiego plemienia Swebów. W idealizowanej rekonstrukcji chaty germańskiej i w witrynach umieszczono przedmioty codziennego użytku: naczynia ceramiczne, grzebienie kościane, iglice, sprzączki itp. W jaki sposób Germanie grzebali swych zmarłych przedstawiony jest w przybliżonej rekonstrukcji dwu pochówków z artefaktami z cmentarzyska mikulowskiego. W witrynach znajdują się również typowe znaleziska z grobów żarowych: naczynia ceramiczne, broń, noże, klamry, szklane paciorki i in.
Punktem kulminacyjnym ekspozycji jest prezentacja unikatowej kolekcji z grobu wielmoża germańskiego z II wieku n.e., odkrytego na końcu lat 80-tych XX wieku. Chodzi o jeden z najbogatszych grobów na terenie RC wogóle. Grób zawierał cały szereg złotych okuć pasa, broni, rzymskich naczyń z bronzu, naczyń szklanych i ceramicznych. Wyjątkowy jest właśnie ilością przedmiotów pochodzenia rzymskiego, dokumentuje również wysoki poziom rzemiosla germańskiego.
Od gotiku po empir
Ekspozycja przygotowana w roku 1997 przez Galerię Morawską w Brnie z jej zbiorów dla pomieszczeń wystawowych Muzeum Regionalnego w zamku mikulowskim. Zamiarem autorów było zaprezentowanie za pośrednictwem najcenniejszych i najciekawszych eksponatów muzealnych rozwój stylu życia od gotyku aż po początek XIX wieku. W odróżnieniu od klasycznych prezentacji zamkowych, których celem jest stworzenie idealnej iluzji wnętrz zamkowych, wystawa ta za pośrednictwem poszczególnych przedmiotów charakteryzuje styl artystyczny danego okresu. Rozpiętość stylów związana jest z historią zamku - od grodu gotyckiego przez okres renesansu reprezentowanego przez Franciszka Dietriechsteina, okres baroku z częstymi odwiedzinami cesarzowej Marii Teresy w Mikulowie, aż po przypomnienie pobytu Napoleona Bonapartego. W ramach prezentowanych stylów ekspozycję tworzą reprezentacyjne dzieła rzemiosła i rozwoju zamieszkania, co witane jest przez zwiedzających zamek i wykorzystywane przez szkoły w celach dydaktycznych.
Uprawa winorośli i winiarstwo
Nowa ekspozycja Muzeum Regionalnego w Mikulowie ma obecnie trzy części. Jest to głównie piwnica zamkowa z największym rarytasem muzeum - olbrzymią beczką do wina z roku 1643, następnie "Tradycyjnym winiarstwem na Morawach" i w końcu galerią historycznych pras śrubowych do tłoczenia winogron. Udało się w ten sposób stworzyć pełną ekspozycję o tradycyjnym winiarstwie, umieszczoną w historycznych, wzajemnie połączonych pomieszczeniach pod względem tematycznym, koncepcyjnym i przestrzennym.
W roku 2000 została otwarta pierwsza część nowej ekspozycji winiarskiej - "Tradycyjne winiarstwo na Morawach". Zwiedzający informowany jest o historii uprawy winorośli, produkcji wina i handlem z nim od początku historii wina aż do początku XX wieku. Graf pokazuje zróżnicowanie powierzchni winnic na Morawach w przeciągu wieków. Objaśnia się tradycyjne sposoby uprawy winorośli, przedstawiony jest praca w winnicy w ciągu całego roku. Pokazane jest też tradycyjne cięcie krzewów winorośli, uwagę zwraca się na historię podstawowego narzędzia winiarza - nożu winiarskiemu. Są przedstawione szkodniki winorośli i problematyka ich zwalczania. Prezentowane są narzędzia do obróbki gleby w winnicy, pochodzące większością z XIX wieku oraz prymitywne urządzenia do chemicznego zwalczania szkodników winorośli na początku XX wieku. Zwiedzający może zaznajomić się z zasadami pracy różnego rodzaju pras winiarskich, zaznajomi się też z podstawowymi pracami i procesami podczas produkcji wina. Ekspozycja pokazuje również podstawowe typy zabudowań winiarskich, zwraca uwagę na różne pojemniki do wina, wyjaśnia specyficzne wyrażenia winiarskie, nazwy i miary, które towarzyszyły winiarzowi w przeszłości przez życie, a dziś już większością zapomniane. Dla lepszej wyobraźni o organizacji tradycyjnych prac winiarskich jest jedno pomieszczenie urządzone w stylu pomieszczenia do tłoczenia winogron z XIX wieku.
W kwietniu 2004 roku w jednym z pomieszczeń otwarta została druga część nowej ekspozycji, którą nazwaliśmy Galeria drewnianych pras winiarskich. Jako wspaniałe artefakty prezentowanych jest tu 9 kompletnych historycznych pras winiarskich oraz trzy częściowo zachowane. Zobaczyć można wszystkie podstawowe typy pras, z jedną, dwoma i trzema śrubami, z śrubami drewnianymi i stalowymi, prasy małe o wysokości ok. 70 cm, ale i potężne prasy o wysokości prawie 3 m. Najstarsza prasa pochodzi z roku 1797, najmłodsza wyprodukowana została w roku 1937, znajdziemy prasy głównie z Moraw, ale i z Słowacji zachodniej. Razem zobaczyć można w Muzeum Regionalnym 15 historycznych pras winiarskich.
Beczka-olbrzym
Bezkonkurencyjnie najstarszym przedmiotem w kolekcji winiarskiej muzeum regionalnego jest renesansowa olbrzymia beczka na wino z roku 1643. Budowę beczki zamówił właściciel majątku mikulowskiego Maksymilian, książę z Dietrichsteina (1596-1655), następca Franciszka kardynała Dietrichsteina (1570-1636). Do beczki miało być układane wino, wybrane jako podatek od poddanych, którzy wynajmowali jego winnice.
Biblioteka zamkowa
Biblioteka zamkowa należy do pierwszorzędnych zachowanych kompletów na mikulowskim zamku, którego nie dotknął pożar w roku 1945 i w zasadzie bez zmian dochowała się w formie z XVIII wieku. Biblioteka znajduje się w budynku barokowym między dwoma gotyckimi wieżami, przy wejściu do areału zamku. Jej historyczne pomieszczenia tworzy gabinet do studiów oraz sala biblioteczna. Tu w pierwotnych gablotach barokowych z 1 połowy XVIII wieku znajduje się ponad 11 000 tomów książek biblioteki dietrichsteinskiej oraz dalsze tomy z bibliotek szlacheckich z Jaroslavic, Morawskich Budziejowic i Plavcza. Podstawę biblioteki założył Adam z Dietrichsteina (1527 - 1590), cesarski poseł na dworze hiszpańskim, poszerzył ją następnie Franciszek kardynał z Dietrichsteina (1570 - 1636), którego wpływ mocarstwowy umożliwił mu zebrać jedną z największych europejskich kolekcji bibliotecznych w ówczesnym czasie. Biblioteka ta (ok. 10 000 tomów), wzbogacona licznymi konfiskacjami bibliotek protestanckich, została odwieziona w r. 1645 przez Szwedów. Podstawą dzisiejszego zbioru są biblioteki rodowe, które następni Dietrichsteinowie zyskali zakupem lub poprzez spadki. Spośród nich znacząca jest biblioteka protestanckich Hoffmanów z Grünpichlu. Po połowie XVIII wieku zostało do kolekcji włączona rodowa biblioteka Pruskovskich z Pruskova, w 2 poł. XIX wieku bibliotekę wzbogaciły zbiory mikulowskiego gimnazjum pijarów, którego najwartościowszą częścią jest literatura matematyczna, geologiczna, astronomiczna pijara i profesora matematyki Franciszka Kassiána Halaški.
Pomimo tego, że szereg książek został sprzedany rodziną książęcą Dietrichsteinów w roku 1933 na aukcjach zagranicznych, do dnia dzisiejszego należy ta biblioteka do klejnotów zamku mikulowskiego. Po długich dziesięcioleciach została dnia 18 maja 2000 udostępniona szerokiej publiczności jako część zamkowej trasy zwiedzania. Ekspozycja w sali bibliotecznej daje możliwość poznać sztukę i piękno książek różnych epok historycznych oraz wybitnych przedstawicieli literatury, których dzieła biblioteka zamkowa skupia.
Administrator biblioteki zamkowej:
Mgr. Miroslav Koudela, tel.: 519 309 032, koudela@rmm.cz
Wenz Gröll
Wenz Gröll urodził się 2.8.1889 w gminie Bavory, uczęszczał do gimnazjum w Mikulowie. W latach 1909-1913 studiował w Wiedniu na Szkole wyższej sztuk stosowanych (Hochschule für angewandte Kunst). Od roku 1919 do roku 1951 działał jako nauczyciel rysunku w Wiedniu, gdzie 8. 11. 1969 zmarł.
Szczyt twórczości datowany jest na okres lat 20-tych XX wieku, był to okres oczarowania krainą swego dzieciństwa: „Bavory”, „Dom rodzinny w Bavorach”, „Ścieżka wśród pól do Mikulowa do szkoły”, „Pálava”, „Okres sześciu dni wakacyjnych w Klentnicy”, „W domu rodziców małżonki”.
W roku 1994 wnuczka malarza, pani Gertrude Gröll, darowała zbiór obrazów i rysunków muzeum w Mikulowie. „Dar ten zamierzony jest jako przyczynek do wzajemnego zrozumienia i porozumienia. Obrazy mego dziadka wracają do miejsc swego powstania i gdzie jest według mego mniemania ich właściwe miejsce.”
Warsztat
Ciekawostką muzeum jest ekspozycja galeryjna Warsztat, tworzona obrazami i plastykami z corocznych letnich mikulowskich plenerów plastycznych, które odbywają się na mikulowskim zamku od roku 1994. Ekspozycja ta jest jedną z najwartościowszych zbiorów sztuki współczesnej w RC.
Link na stronice sympozjum plastycznego: http://www.artmikulov.cz/titul.html
Godziny otwarcia i opłaty